Arangkada of Leo Lastimosa for January 22, 2010

                        Bayaning gitalikdan

 

            Kaluoy sa Pinay nga nagtrabaho isip tiglimpiyo sa usa ka klinika sa Saudi Arabia:  Gilugos sa iyang kauban sa trabaho, gibilanggo dihang nakaplagan nga nagsabak, nakuhaan sa iyang gisabak tungod sa pait nga kahimtang sa bilanggoan ug lapdosan pa gyod og 100 ka higayon kon makagawas na.

            Ang pait niyang kahimtang nahiagoman human nakalingkawas sa  nahauna nga kontrata sa panrabaho sa Dubai.  Diin gidaugdaog siya sa employer nga wa magtagad pagpakaon niya.  Gipakaingon niya nga makadawat og mas makiangayon nga pagtagad gikan sa bag-o niyang gitrabahoan sa silingang nasud sa Tungatungang Sidlakan.  Apan mas pait pa man diay hinuong kalbaryo ang nagpaabot niya.

                        -o0o-

            Tungod sa padayon niyang pagkabilanggo sa Saudi, ang OFW wa nay suholan.  Nga mao ray gisaligan sa tulo niya ka gagmayng mga bata nga nahibilin dinhi sa Pilipinas.  Nahunong sa pag-eskuyla ang duha sa tulo niya ka anak nga nagpangedaron og 15 ug 14.  Ang kamanghoran 5 anyos pa.

            Ang mga bata way kasayuran kanus-a makalingkawas ang ilang inahan gikan sa Saudi ug mahibalik sa Pilipinas.  Labaw na nga wa silay kasayuran unsay kaugmaon nga nagpaabot nila karon nga wa nay panginabuhi ang ilang inahan.  Ang kalinghod sa ilang panuigon wa makapanalipod nila gikan sa sangpotanan sa kapakyas sa kagamhanan pagmugna og tarung nga kahigayonan nga trabaho alang sa ilang inahan dinhi sa ilang kaugalingong nataran.

                        -o0o-

            Wa igkita sa bisan asang bahin sa panaugdaog nga nahiagoman sa OFW ang kagamhanan.  Way buhatan nga nakapugos sa unang employer sa Dubai paghatag sa tukma niyang suholan ug mga benepisyo, way buhatan nga nakahatag og kaisog sa OFW pagreklamo nga gilugos siya; way buhatan nga nakapasabot sa Saudi nga mas makiangayon ang pagsilot sa nanglugos kay sa biktima; ug way buhatan nga nakalukat niya gikan sa bilanggoan sa wa pa unta makuha ang iyang gisabak.

            Kini bisan kon ang OFW niagi sa tanang legal nga proseso sa POEA ug nakabayad sa OWWA.  Inutil ang POEA pagpatuman sa kontrata sa panrabaho.  Labawng way nahimo ang OWWA pagpanalipod sa labing batakan niyang katungod.

                        -o0o-

            Ang OFWs nakapada og hangtod $17 bilyones matag tuig.  Ang ilang dollar remittances maoy nakasagang sa labing bangis nga epekto sa kalibotanong krisis.  Mga ekonomista nagkauyon nga kon mohunong ang OFWs pagpada og dolyar sa ilang mga kapamilya, hingpit nga mahugno ang nasudnong ekonomiya.

            Tungod sa dako nilang tampo, gipasidunggan sa kagamhanan ang OFWs nga bag-ong mga bayani.  Kinasingkasing gyod tingali ang pag-ila kay wa man magtagad ang kagamhanan pagpanalipod sa OFWs gikan sa mga panamastamas sa langyawng kanasuran nga ilang gitrabahoan.  Matinud-anon gyod tingali ang pasidungog kay bisan ang Comelec nisalikway man sa pagsuway sa OFWs pagsalmot sa party-list elections, iyawat na lang unta nga may makada sa ilang tingog sa Kongreso.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for January 21, 2010

                        Duguong Sabado

 

            Atubangan sa dakong kanihit sa suplay sa dugo sa Sugbo ug kasilinganang mga lalawigan, ang Kapamilya Blood Donation Campaign, nga gipahigayon matag tulo ka buwan sa nangaging katuigan, himuon nang matag buwan karong tuiga.  Gipanghinaot nga mas daghan pa ang makumbinser paghatag sa gasa sa kinabuhi.  Ug wa nay mangamatay dinhi sa Sugbo ug Central Visayas tungod sa kanihit sa dugo.

            Ang Kapamilya Blood Donation Campaign karong buwana, ang una karong tuiga, ipahigayon tibuok adlaw karong Sabado sa Robinson's sa Fuente Osmena sa uptown area sa Dakbayan sa Sugbo.  Ang moduma sa kalihokan—gikan sa pagpangolekta ngadto sa screening sa dugo—mao ang Regional Blood Coordinating Council (RBCC).

                        -o0o-

            Magpadayon hinuon ang dinungan ug mas dako nga Blood Donation Campaign matag tulo ka buwan—nga mao ang gintang sa luwas nga paghatag og dugo ni bisan kinsang himsog nga blood donors.  Dunganon lang gihapon pagpahigayon sa nagkalainlaing shopping malls uban sa naandan namong mga katimbang, ang Regional Blood Council (RBC) sa Department of Health, Philippine National Red Cross (PNRC), Cebu City Medical Center (CCMC) ug RBCC.

            Ang sunod nga dinungan nga blood donation himuon karong Pebrero 6, usa ka semana sa di pa ang Valentine's Day.  Gidapit ang tanang mga suki nga blood donors sa di lang pagtultol paghatag og dugo matag tulo ka buwan kon dili sa pagkumbinser sab sa ilang mga kapamilya ug mga higala sa di sab pagmakuli paghatag sa gasa sa kinabuhi.

                        -o0o-

            Ang Blood Donation Campaign karong Sabado isibya nga buhi sa sinemanang tulomanon nga "Halad sa Kinabuhi" sa ABS-CBN Channel 3.  Tukion atol sa tulomanon ang kamahinungdanon sa dugo pagluwas sa mga biktima sa katalagman ug mga balatian.  Kay wa na may gitugotan nga blood banks, ang boluntaryong donasyon sa dugo ra gyod ang bugtong dag-anan.

            Tukion sab ang nag-unang mga hinungdan ug mga paagi pag-iban kon di man sa hingpit nga paglikay sa atake sa kasingkasing ug ubang susama nga mga sakit.

                        -o0o-

            Tungod sa kamatayon ni Press Secretary Cerge Remonde, daghang mga magsisibya nikumpisal nga nihunong na sila pagkaon og baboy.  Naglaraw na sab ang pipila pagbiya sa inom ug pagpanigarilyo.  May mga nangahagad na sab nako nga makigpanlakaw o mag-jogging gyod sa weekends.

            Ang high blood pressure usa ka mabudhion nga sakit.  Motakboy ni di lang sa mga hamtong kon dili apil na sa mga batan-on nga bisyuso.  Mahimong way mabatyagan nga bisan unsang timaan ang pasyente.  Mao nga wa lay himuon ni usbon sa ilang pataka nga pagkaon, labi na sa tambok ug parat, way hunong nga inom ug way klarong pagkatug ug ehersisyo.  Hangtod nga uwahi na ang tanan.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for January 20, 2010

                        Si Mr. Remonde

 

Wa ko makugang pagkakita ni Press Secretary Cerge Remonde kadlawong dako niadtong Sabado sa galleon nga sakyan sa imahen ni Sr. Sto. Nino sa Ouano Wharf sa Mandaue. Kay nabatasan na man niya sa daghang katuigan ang pag-uban sa fluvial procession sa bisperas sa Piyesta Senyor.

Ang nakapakugang nako maong kadaghan niya og sugilanon mahitungod sa mga butang nga di namo kasagarang hisgutan.  Wa ko mabag-ohi sa iyang katabian.  Apan ang naandang panungog sa akong mga pagsaway ni Pres.  Arroyo, nga maoy kasagaran niyang ihangop sa tagsaong mga higayon nga magkita mi, gihulipan sa iyang maikagon nga pagpakita sa iyang nakuhang mga hulagway ug sa iyang kamapasalamaton ni Sr. Sto. Nino.

-o0o-

            Gipakita ko niya sa mga hulagway sa iyang buhatan sa Malakanyang kay, niya pa, ako na lay wa makaadto, sa iyang lamesa, sa mga sakop sa media ug iyang mga kawani nga nag-line dance ug sa imahen sa Sto. Nino.  Nga maoy gigamit sa "Hubo" niadtong 2001 ug gipabawon sa kaparian sa Basilica dihang gitudlo na siyang Pres. Arroyo sa Malakanyang sa samang tuig.

            Samtang nagsakay sa galleon sa fluvial procession niadtong 2001, nabatyagan niya nga hingpit nga mausab ang iyang kinabuhi.  Wa kong kahibawo unsay nabatyagan sa iyang kataposang fluvial procession.  Kay wa na mi magkasulti pag-usab.

-o0o-

            Sunod ming nagkita pagka ugma, Dominggo.  Naabtan nako siyang nagtungtong sa grand stage sa Cebu City Sports Center duol sa pari sa dayong tapos sa misa.  Naghangad siya sa uwanon ug naglugitom nga kalangitan dugayng higayon.  Pagtak-op sa misa, dihang kalit nga nihunong ang uwan ug nihayag ang palibot, gigakos niyang pari, dayon silang Margot ug Miguel Osmena.

            Gikan sa entablado, niagi siya sa among booth sa DYAB Abante Bisaya.  Hinay ang iyang lakaw apan wa mohunong.  Igo lang niwarawara.  Wa gyod ko magdahom nga mao na toy kataposan nakong pagkakita niya.

-o0o-

            Dayon nakong kawas sa galleon niadtong Sabado, akong nabatyagan nga daghan pa siya og igsusulti.  Apan taliabot nang imahen, molawig na sila ug nangandam na mi sa among live coverage.  Nakahigayon pa hinuon siya pagsukmat nako, "Nganong wa man ko nimo i-friend sa Facebook, Dong."  Ako siyang giingnan nga niabot na ko sa limit nga 5,000.  Yano ang iyang sulbad, "I-unfriend nang uban."

            Kataposan niyang abli sa Facebook niadtong Lunes sa gabii, nahibaw-an tingaling Mr. Remonde nga wa pa nako siya i-friend.  Kay wa gyod kong kahigayon pag-adto sa akong account.  Masaligon hinuon kong nakasabot siya.  Sama sa iyang pagsabot sa mga higayon nga nagduda ko sa kalunsay sa iyang katuyoan.  Ang kalunsay sa kasingkasing nga nihatag nakog kahigayonan pagpanginabuhi sa radyo makasabot.  Nga ang Facebook di makababag sa among panaghigalaay.  Ni makapapas sa akong way kinutobang pasalamat. [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Pit Senyor wants to keep up with you on Twitter

Pit Senyor wants to keep up with you on Twitter Twitter connects you with everything you want to know, right now. Short bursts of information are readily available from news organizations, corporate entities, politicians, celebrities, local businesses - even your close friends and family. Also, if you have something to share with the world, Twitter makes it super easy. To join for free, click the link below. http://twitter.com/i/9b986bcf5a1eb3c2b05294ad900795ce41c9e15c Thanks, @twitter About Twitter, Inc. Founded in 2007, Twitter Inc believes the open exchange of information can have a positive global impact. Every "Tweet" is limited to 140 characters of text or links which means they are easily written or read on a wide variety of services and devices including any mobile phone, social networks, television, Macs, PCs, and the Web. This message was sent by a Twitter user who entered your email address. If you'd prefer not to receive emails when other people invite you to Twitter, click here: http://twitter.com/i/o?c=uCv7Vz6lqGMFlv%2FJivEYfbWQy0IHlehkaCq8X4UIoyM%3D Please do not reply to this message; it was sent from an unmonitored email address. This message is a service email related to your use of Twitter. For general inquiries or to request support with your Twitter account, please visit us at Twitter Support.

Arangkada of Leo Lastimosa for January 12, 2010

                        Hudlat sa pakisayod

 

            Di mabasol ang mga sakop sa media nga naghinam-hinam nga mapasar sa duha ka bay balaoranan ang balaodnon nga mopatigbabaw na gyod sa katungod sa katawhan pagpakisayod sa mga transaksiyon sa kagamhanan.  Kay bisan sa kadaghan na sa mga balaod nga nanalipod sa katungod sa pagpakisayod, nilampos ang nagkalainlaing mga buhatan sa kagamhanan pagtago sa ilang gigastohan sa buhis sa katawhan.

            Ug ang mga sakop sa media nga nangahas pagpaningil sa obligasyon sa kadagkoan sa kagamhanan maoy labing nasugamak.  Gilipat-lipat sila, gituyuk-tuyokan, giulug-ulogan ug gisaad-saaran.  Sa wa pa hingpit nga gibalibaran bisan sa labing yano nga mga dokumento nga ilang gipangayo.

                        -o0o-

            Unang nakapasar sa ilang bersiyon sa Freedom of Information bill ang House of Representatives niadtong Mayo 12, 2008.  Ang bersiyon sa Senado sa samang balaodnon napasar niadto lang Disyembre 14, 2009.  Apan gawas nga mas maayo ang mga probisyon sa bersiyon sa Senado, ang liderato sa House wa na mopakita og interes pagtiwas pagpasar sa balaodnon sa nahibiling mga adlaw sa ilang sesyon.

            Nahingpit nang delegasyon sa Senado alang sa bicameral conference committee nga maoy mohukngay sa nagkasungi nga mga probisyon sa duha ka bersiyon.  Nagpakabana nga mga sakop sa media nitataw nga duhay kapilian ni Speaker Prospero Nograles:  Pagdason sa rekomendasyon sa pipila ka kongresista nga sagupon na lang ang bersiyon sa Senado; o pagtukod sa House delegation aron makasugod nang trabaho sa bicameral conference committee.

                        -o0o-

            Niang labing maayong mga probisyon sa balaodnon sa Senado:

·        Tino nga lagda pag-atiman sa gipangayong kasayuran sud sa pito ka adlaw;

·        Pagtakda nga katagoan lang ang mga dokumento tungod sa nasudnong seguridad, relasyon sa ubang kanasuran, pagpatuman sa balaod, personal privacy, tinagoan sa negosyo ug executive sessions sa Kongreso;

·        Tukmang mga kaso batok sa mga mobalibad;

·        Pagbutyag sa mga transaksiyon sa infrastractura ug kauyonan nga di kinahanglang awhagon;

·        Pagmando sa mga buhatan sa kagamhanan paggiya sa publiko sa ilang katungod pagpakisayod.

                        -o0o-

            Pagkakaron, sayon alang sa Kapitolyo sa Sugbo ang paghikaw gikan sa mga magbubuhis sa mga dokumento mahitungod sa CICC ug pagpalit sa katunggan sa mga Balili.  Kay kon modangop ang mga magbubuhis sa Visayas Ombudsman, seguro man sila nga siyam-siyaman.

            Ang bugtong nilang kadangpan mao ang mga sakop sa media.  Kansang bugtong hinagiban mao ang ilang mga tulomanon sa radyo ug telebisyon ug mga luna sa pamantalaan.  Bugtong nilang dag-anan mao ang kadaghan sa mga magbubuhis nga makabati ug makakita sa ilang mga sibya ug makabasa sa ilang mga sinuwat.  Apan mapilde ang tanan kon, tungod sa kakuwang sa klarong lagda, makapatuyang ang mga opisyal sa kagamhanan sa pagpanghudlat; ug kon, tungod sa kakutas sa pagpakisayod, ang media magpahudlat na lang sab.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for January 11, 2010

                        Pinalutaw ni Greg

 

            Di angayng mahibung si Bise Gobernador Greg Sanchez.  Kon, inay tiningob nga paghigop og hangin sa kahinam panghuy-ab ang tubag sa mga Sugbuanon sa iyang pahibawo nga mohimo og privilege speech atubangan sa mga sakop sa Provincial Board (PB) mahitungod sa pagkahari-harion sa pamunoan ni Gobernador Gwen Garcia.

            Hagbay rang nahibawo ang mga Sugbuanon sa kalidad sa liderato sa Kapitolyo.  Hagbay ra silang nagpaabot og dugang kasayuran mahitungod sa gidudahan nga mga transaksiyon.  Dihang nibuwag si Sanchez gikan ni Garcia, gipakaingon sa mga magbubuhis nga matinuod nang ilang pangandoy.  Apan ang ilang nadawat ni Sanchez mao ra gyod ang mga pamahayag nga pinalutaw—ang-ang puto, ang-ang bingka ug ang-ang sapal.

-o0o-

            Gihimong sukaranan ni Sanchez sa iyang pagbiya sa pamunoang Garcia mao ang nagkasungi nilang baruganan mahitungod sa transaksiyon uban sa mga Balili sa Tinaan, Naga:  Human nabutyag nga natabonan sa dagat ug katunggan ang dakong bahin sa luna nga gibayran ni Garcia og dul-an sa P100 milyones, nangugat si Garcia nga palambuon ang luna apan niawhag si Sanchez nga ibasura ang tibuok transaksiyon.

            Apan nabawo ang mga Sugbuanon sa baruganan ni Sanchez.  Kay di man mahitabong dasonan siya sa mga sakop sa PB, nga kasagaran di kabiya kay pulos utangan og kabubut-on ni Garcia, nagpaabot untang mga magbubuhis og dugang asoy giunsa pagpalusot ang transaksiyon.  Nga mas katuohan kay sa linya sa Kapitolyo nga nasud silang tanan sa bolsa ni PB Member Juan Bolo.

-o0o-

            Mas tabian na si Sanchez dihang gilangay ni Garcia paglab-as ang mga kontrata sa iyang consultants ug mga kawani.  Human niinsistir nga katungod ni Garcia ang pagtaktak sa mga kawani, nilubay karong bag-o ang Kapitolyo.  Nakalili na tingali ang ilang mga abogado sa Local Government Code nga nihatag sa gahom pagpanudlo sa mga kawani sa PB ngadto sa bise gobernador.

            Bisan ang paghilak sa mga kawani ni Sanchez wa makatandog sa publiko.  Mas nakugang sila nga dul-an sa gatos ang consultants ug mga kawani ni Sanchez.  Kay wa man mapiang ang Kapitolyo pagkapupos sa ilang kontrata, mas nakumbinser ang mga magbubuhis unsa ray ilang kapuslanan.

-o0o-

            May mahimo hinuon si Sanchez aron paglikay nga manghagok ang mga Sugbuanon atol sa iyang pakigpung:  Kana kon may nakahunghong na niya nga ang sapal ray biya sa pinalutaw, nga mas halinon kay mas makabusog gyod ang bingka ug puto.

            Hinaot mohunong na pagluwat og mga pamahayag nga taphaw.  Ug mosugod pagpatugkad sa yuta sa mga pasangil sa pagharihari sa mga Garcia.  Makasugod siya pinaagi sa pagpasabot nganong nilingiw sa gikuwestiyon nga mga transaksiyon sa pagtukod sa CICC.  Nganong nisugot man si Sanchez ug ang PB nga ang substructure ray gisubasta?  Ug gibuakbuak ang mga kontrata sa superstructure?  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for January 8, 2010

                        Tinagoan nga imahen

 

            Basilica del Sto. Niño—Labing unang higayon nga nakasud ko sa library dinhi.  Nahimutang sa ikaduhang andana, ang library dunay walo ka libo ka mga libro.  Nga maoy labing tukma ug adunahang tinubdan sa kasaysayan sa Sugbo ug sa inadlaw-adlaw nga pagpakabuhi sa atong katiguwangang mga Sugbuanon.

            Ang karaang libro nga nahimutang sa duha ka andana nga library namantala niadto pang 1698, o 312 na ka tuig ang nilabay.  Kasagaran sa mga libro naglista sa mga hilisgutanan sa mga tigom sa kaparian sa Basilica.  Sa ato pa, ang mga libro makatug-an nato unsay kahimtang ug panginabuhi sa atong katiguwangan, unsay mga balatian ug katalagman nga nihasol nila ug giunsa nila pagbuntog ang mga pagsuway.

                        -o0o-

            Si Fr. Tito Soquinio, tigpamaba sa Basilica, nitudlo namo sa gamayng ganghaan sa bungbong sa library, nga nahimutang sa luyo sa main altar.  Kon ablihan ang ganghaan, mabantang ang imahen ni Sr. Sto Niño ug ang mga manimbahay nga mag-atubang sa altar.

            Si Fr. Tito nitug-an namo og tinagoan:  Di tinuod ang mga huhungihong nga ilang gitagoan ang orihinal nga imahen ni Sr. Sto. Niño.  Matod niya sa di pa ang Piyesta Senyor, sa adlaw ug takna nga di nila ipahibawo sa taga gawas sa Basilica, ilang sul-oban og bag-ong sinina ang orihinal nga imahen, nga may gitas-on nga pito ka pulgada.

                        -o0o-

            Sa iyang paglibot namo sa ubang bahin sa ikaduhang andana sa Basilica, gida mi ni Fr. Tito sa karaan nga choir loft.  Nga wa na gamita human gibalhin ang pagsaulog sa mga santos nga misa sa mas dako nga Pilgrim Center sa gawas.  Apan matod niya mahibalik na dinhi sa di madugay ang usa na ka gatos ka tuig nga organ nga gipaayo pa ngadto sa kaulohan.

            Sa ibabaw sa bungbong sa Basilica, may gikulit nga mga desinyo sa mais.  Nipasabot si Fr. Tito nga tungod ni kay ang mga paring Augustinians ang nagda sa labing unang binhi sa mais nga gikan sa Mexico ug gisabwag ngadto sa mga mag-uuma sa Sugbo.

                        -o0o-

            Sa among pagkanaog sa Pilgrim Center, naglisod na mig uliot sa bagang duot sa katawhan nga nitambong sa ikapitong misa sa unang adlaw sa nobenaryo sa Piyesta Senyor.  Unsa na kaha kabaga ang mga deboto kon magkaduol na gyod ang kahulogan?

            Dayong human sa ikawalong misa ug hangtod nga nagsugod nang ikasiyam nga misa, bunok sa uwan maoy nibugto sa kaigang sa tibuok adlaw  sa Pilgrim Center.  Nisamot pagkusog ang uwan sa tungatunga sa misa.  Apan wa matarug ang mga deboto.  Bisan ang mga deboto nga wa kada og payong ug ubang pandong, maisugon nga nagpabiling nagbarug pagtiwas sa misa, pagpasalamat, pagpangilaba ug pagbalaan sa milagruso nga bata.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for January 7, 2010

                        Buslot sa Sinulog

 

            Way makalalis sa kalamposan ni Cebu City Vice Mayor Michael Rama pagpalambo sa tinuig nga Sinulog Grand Parade.  Kini bisan daghan ang nagduda sa iyang kahinog pagbanos pagduma sa higanteng responsibilidad gikan sa orihinal ug mas beterano nga mga tigpasiugda sa Sinulog.

            Apan ang paglampos ni Rama paghimong mas sadya ug mas mabulukon sa Sinulog bisan sa kalibotanong krisis ug ubang mas dagko nga mga pagsuway di igong sukaranan nga magpaugat siya pagpabilin isip tsirman sa Sinulog Foundation Inc. (SFI)  Bisan kon mao ni ang makahulga sa kasaulogan nga iyang gipaningkamot sa pagpadako.  Maayo siya apan, sama sa naamgohan sa iyang mga gipulihan, way nag-monopoliya sa katakos pagpanimon sa Sinulog.

                        -o0o-

            Way makalalis sa kamakiangayon sa lagda sa Commission on Audit (COA).  Nga nagdili sa pribadong mga kahugpongan, sama sa SFI, pagdawat og hinabang nga kuwarta gikan sa mga buhatan sa kagamhanan.  Kansang mga opisyal paryente ra sab sa mga tagduma sa gitabangan nga kahugpongan.

            Duhay igo sa SFI.  Gawas nga ang iyang tsirman, si Rama, mao ra say presiding officer sa Cebu City Council nga maoy niggahin sa P12.5 milyones nga hinabang, laing sakop sa SFI, si kanhi Cebu City vice mayor Renato Osmena, mao say amahan sa sakop sa samang Cebu City Council, si Konsehal Richie Osmena.  Papating na man tingali kon mamugos si Rama nga di ipahamtang ang lagda sa COA batok nila.

                        -o0o-

            Wa say makalalis sa kabukas sa mga transaksiyon sa SFI.  Way makatulisok nga gibolsa nilang Rama, Osmena ug ubang mga sakop sa SFI ang tinuig nga hinabang nga ilang nadawat gikan sa City Hall.  Apan hilas ra man sab tingali kon mangugat nga, labaw sa ubang mga buhatan sa kagamhanan ug pribadong mga kahugpongan, di sila angayng apikihon sa COA.

            Nakadawat og exemption ang dakbayan ug SFI gikan sa COA sa niaging tuig.  Duna silay usa ka tuig pagtul-id sa gitumbok nilang kalapasan sa mga lagda sa COA.  Apan wa silay gihimo.  Gawas sa pagpaabot nga ang COA maoy moluhod nila.

                        -o0o-

            Wa say makalalis sa kamahinungdanon sa hinabang sa dakbayan alang sa SFI.  Kon di mahatag ang P12.5 milyones, ambot asa mokuha ang SFI og kuwarta nga ipremyo sa mga mananaog sa parada.

            Nga tingali maoy labing dakong buslot sa Sinulog.  Bisan pa sa katloan na ka katuigan sa di hitupngan nga kalamposan.  Napakyas ang SFI pagluwas sa ilang kaugalingon gikan sa pagpakilimos sa dakbayan.  O sa pagawong sa mga politiko.  Ang labing maayong sukod sa katakos sa usa ka pangu mao ang unsay mahitabo kon wa na siya.  Di angayng mawili si Rama sa SFI.  Kon wa maghinakog pagtudlo sa iyang kasinatian sa mga nagsunod niya.  Bahala nag napakyas pagbarug sa iyang kaugalingong mga tiil.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for January 6, 2010

                        Tubag sa hudlat

 

            Salamat sa pasidaan sa Kapitolyo nga ikiha ang mga sakop sa media nga maghisgot sa kontrobersiya sa Cebu International Convention Center (CICC), ang tanang komentarista motuki sa kontrobersiya.  Bisan ang mga wa na magtagad sa isyu, mapugos sa pagtuki ini pagbalik.  Bisan ang mga wa moapil pagtuki sa CICC, mapugos sa pag-apil.

            Kay kon di sila magtingog, atubangan sa hudlat sa tigpamaba ni Gobernador Gwen Garcia nga pasakaan sila og kaso atubangan sa Kapisanan ng mga Brodkaster ng Pilipinas (KBP) ug libelo atubangan sa hukmanan, dudahan sila nga mga talawan.  Ug alang sa mga komentarista, nga matag adlaw nga nikumbinser sa ilang mga tigpaminaw nga wa silay gikahadlokan, mao nay sentensiya sa kamatayon.

-o0o-

            Wa say laing kapilian ang mabuot nga mga komentarista.  Kay ang gihimo sa Kapitolyo mao ang pagsuway pagpig-ot nang daan sa ilang kagawasan.  Kon motahan sila karon, unsa may makapugong ni Garcia pagpahamtang og dugang pa nga mga pagdili sa mga isyu nga ilang matuki?

            Unsa may makapugong ni Garcia paghulga nga iyang ikiha ang mga sakop sa media sa Sugbo nga motuki sa iyang pagpalit og luna sa mga Balili nga naa pa ilawom sa dagat sa Naga?  Unsa may makapugong ni Garcia pagpasidaan nga ipabilanggo niyang tanang komentarista nga motuki sa paghulagway ni Cebu City Mayor Tomas Osmena kang Glenn Soco nga bisyo, di bise, sa gobernadora?

-o0o-

            Unsa may bakukang nga nakasud sa Kapitolyo atol sa pasko?  Nga ang mga sakop sa media na man sab ang ilang girumbo?  Kon nahadlok sila nga dudahan nga mas una nilang gihudlat ang Visayas Ombudsman maong naglangaylangay pagpagawas sa sangpotanan sa pasiuna nilang pakisusi sa CICC, nganong di na man lang sila motarung pagtubag?

            Hinaot nga di ni bangil lang aron nga motalaw nang media pagtuki sa P100 milyones nilang transaksiyon pagpalit sa katunggan sa Tinaan.  Mas dako silag tulobagon sa kalangay sa ilang kaugalingong imbestigasyon nga gitagalan lang ni Garcia og 30 ka adlaw apan nasiyam-siyaman na lang wa pa gyod mahuman.

-o0o-

            Sa wa pa unta mangusmo pagpasidaan sa mga sakop sa media, gisusi una unta sa Kapitolyo ang kasaysayan sa pakigbisog sa media sa Sugbo batok sa pagpanlugpit sa ilang kagawasan.  Dihang gisuwayan sila paghudlat sa bangis nga diktadura sa ngitngit nga katuigan sa martial law, ang mga bantayog sa media sa Sugbo maoy nangu sa nasud pagbarug ug pagsukol.  Ug nidaog.

            Salamat sa maayong panig-ingnan nilang Talyux Bacalso, Inday Nita, Migs Enriquez ug daghan pang uban, ang media sa Sugbo di mapahilom sa Kapitolyo.  O ni bisan kinsa.  Wa na lang unta mangahas si Garcia pagpanghudlat.  Kay gawas nga di modaog, malumbay siya sa nangalisbong listahan sa mga kontrabida sa media.  Samang Marcos.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for January 5, 2010

                        Lupig sa higante

 

            Labing dakong babag sa imbestigasyon sa sunudsunod nga mga aksidente sa kadagatan sa niaging mga adlaw mao ra sab ang mga buhatan nga gitahasan pagtino nga luwas alang sa mga pasahero ug sa kabtangan ang tanang mga barko sa di pa tugotan nga makalawig.

            Ang Maritime Industry Authority (Marina) ug ang Philippine Coastguard (PCG) di mahitabo nga moangkon nga di seaworthy ang mga barko nga nalunod o naaberiya.  Ni nga di takos ang ilang mga tripulante.  Kay nagkahulogan ni nga wa katuman sa ilang trabaho ang duha ka buhatan.  Mao nga kanunay lang matulisokan ang dagkong bawod ug ang kabangis sa kinaiyahan.

                        -o0o-

            Mao tingaling wa gyoy kahumanan ang masulub-ong katalagman sa kadagatan.  Kay ang mga buhatan nga napakyas pagpanalipod sa mga kinabuhi ug kabtangan sa kadagatan mao ra man sab ang nagsusi sa mga trahedya.  Mao tingali nga wa pa gyod mausab ang busluton nga mga lagda.  Kay ang mga buhatan nga gitahasan pagtapak sa mga buslot mao ra man say nag-una-una pagpangita og lusot.

            Mao diay nga padayong nakalas ang mga kinabuhi ug napilde ang mga kabtangan sa kalikayan unta nga mga katalagman sa kadagatan.  Kay ang mga buhatan nga gitahasan unta pagpanalipod nila didto na man hinuon nakapusta sa higanteng mga kompaniya sa barko nga nipalabi sa way panaganang pagpaburot sa ginansiya.

                        -o0o-

            Napugos pag-angkon ang Marina nga ang kasagaran sa mga barko sa nasud karaan na kaayo, di na angay nga tugotan nga makalawig ug angay nga ilisan na og bag-ong mga sakyanan.  Kay kasagaran sa mga barko napalit human naggamit og labing menos napu ka tuig sa Japan.

            Ang lagda sa Marina nagtugot lang sa mga barko nga makalawig hangtod sa 15 ka tuig.  Ang ihap magsugod sa pagpalit di sa paghimo.  Sa ato pa, ang 25 anyos nga barko makalawig pa.  Apan ang kadagkoan sa Marina niangkon nga may naglawig pang mga barko nga 35 anyos na.

                        -o0o-

            Niangkon sab si Marina Administrator Ma. Elena Bautista nga ang RoRo vessels di luwas nga makalawig sa bukas nga kalaworan.  Niangkon hinuon nga di siya makapatuman sa tanang mga lagda tungod sa dakong influencia sa mga kompaniya sa barko ngadto sa iyang mga labaw.

            Kahibawo si Bautista unsay iyang dangatan kon mangisog pagpatuman sa mga lagda bisan kinsay maig-an, bisan kon ang gamhanang mga magpapatigayon pa.  Ang iyang gipulihan nga si Vic Suazo, mas dugay pang naghupot sa katungdanan ug mahimong mas daghan pang nahibaw-an sa industriya kay ni Bautista, nipasangil nga ang tanang mga kawani sa Marina dinhi sa Sugbo ug Central Visayas naa sa payroll sa mga kompaniya sa barko.  Nahibawo na tang tanan unsay nahitabo:  Nawagtang si Suazo ug ang iyang mga gipasanginlan nagpabilin.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for January 4, 2010

                        Itoy sa telcos

 

            Gituki karon sa Kongreso ang balaodnon nga molahugay ug mopalig-on sa National Telecommunications Commission (NTC).  Matod sa mga kongresista gitumong ni aron nga mas takos ang NTC nga moduma sa bag-ong mga teknolohiya sa komunikasyon.  Gitakda sab sa balaodnon nga di mahimong laslasan ang tinuig nga gahin sa NTC.

            Maayo na lang ni kay sa wa.  Apan ingon ini na ba lang gyod kataphaw ang Kongreso?  Hinaot nga may makahunghong sa atong mga magbabalaod nga ang gikinahanglan karon sa NTC di dugang gahom.  Ni dugang gahin.  Kon dili dugang kakugi.  Dugang kaisog.  Ug hingpit nga kagawasan gikan sa pamolitika sa Malakanyang.

-o0o-

            Matag adlaw bahaan ang among sibyaanan sa mga reklamo sa mga konsumidor mahitungod sa nangawagtang nilang loads, labihan-kasamok-bisan-kapila-na-balibari nga ringtones ug ubang promos ug ngil-ad nga pangalagad, labi na sa hanap nga signal.  Matag tawag namo sa NTC, usa ray ilang tubag:  Paadtuon sa ilang buhatan ang mga biktima aron makapasaka og pormal nga reklamo.

            Ang pag-adto sa rehiyonal nga buhatan sa NTC sa Subangdaku, Mandaue City kinahanglang plitehan.  May mga trabaho ug mga panginabuhi nga mabiyaan.  Ang sa pipila nga nagpakabana ug nibarug gyod sa ilang mga reklamo gibukubuko pa gyod gani sa kagamhanan.  Ang kadagkoan sa NTC nikumpisal atubangan sa mga sakop sa Kongreso nga wa silay bisan usa ka reklamo nga naatiman.

-o0o-

            Di na kinahanglan nga lalison ang kakuwang sa kaisog sa NTC.  Ang kapakyas pagpatuman sa labing uwahi nilang kamandoan—pag-usab sa kuwentada sa voice calls gikan sa per minute ngadto sa per pulse (matag unom ka Segundo)—maoy labing uwahing ebidensiya sa ilang katalawan.

            Kinaham nga panagang sa NTC:  Nga kanunayng gisupak sa higanteng mga kompaniya sa telepono ang ilang mga lagda.  Ug wa silay mahimo kay makakuha man dayon ang mga telcos og injunction gikan sa mga hukmanan.  Palusot na lang na.  Way injunction nga giluwatan ang korte batok sa labing uwahi ug sa uban pang kamandoan.  Ang NTC maoy nikakak sa pagpatuman.

-o0o-

            Ang lunsay nga kamatuoran mao nga inutil ang NTC.  Kay ginapos nang daan sa Malakanyang.  Diin nagsugod ang tanang maniobra sa paglansang sa tag-as kaayo natong bayranan sa telepono sud na sa usa ka dekada.  Nagpabilin ang mga bayranan sa telepono nga gitakda sa NTC niadtong 1999.  Bisan kon ang ubang kanasuran hagbay rang nipahamtang og dagkong laslas.  Ug sukwahi sa pangangkon sa telcos nga nitidlom nang bayranan sa telepono.

            Mga itoy sa telcos ang hapit tanang gitudlo sa Malakanyang sa NTC.  Ang pipila nga nangahas pagpatigbabaw sa kaligdong sa buhatan wa magdugay sa katungdanan.  Maong bisan unsay gahom ug pilay gahin sa NTC, kon ang Malakanyang mopili lang gihapon pagbayad sa ilang politikanhong utang, padayon tang tulison sa atubangan.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for January 3, 2010

              Halin sa uma

 

          Morang gitilaan sa til-as kapaspas ang pagkahurot sa mga prutas ug utanon nga gida sa mga mag-uuma sa bukirang mga barangay sa Dakbayan sa Sugbo.  Nitambong sila sa Kumbira sa Kapamilya, ang kaduha-matag-tuig nga panagtagbo sa suking mga tigpaminaw sa DYAB Abante Bisaya matag Disyembre, sa tungatunga sa pasko ug bag-ong tuig, ug Hunyo, sa sumad sa pagsugod namo og sibya.

          Nangadlawon ang mga mamalitay nga nag-atang sa nanglugsong nga mga sakop sa Cebu City Federation of Farmers.  Kay gawas nga mao pay pagpupo sa ilang abot, ubos kaayo ang presyo.  Wa na man gud moagi ang mga baligya sa mga komprador nga maoy gipasanginlan sa mga mag-uuma nga nipaburot pag-ayo sa presyo.

-o0o-

          Si Dr. Philip Hernandez, presidente sa kahugpongan, nipasabot nga tungod sa kadako sa patong sa mga komprador kasagaran madoble ang presyo sa ilang mga prutas ug utanon.  Pananglitan ang ilang paliya, nga tag-P40 ra untang kilo, tag-P90 na inig abot sa Carbon.

          May mga komprador sab nga labihan kamapahimuslanon.  Kay kasagaran sa mga mag-uuma utangan man nila, sila pa gyoy magbuot kon pila ray palit sa mga abot sa umahan.  Kon magdaot ang panahon ug kinahanglang maani dayon ang mga prutas ug utanon, way kukaluoy ang mga komprador nga molaslas pag-ayo sa presyo.  Ang mga komprador nga sama nila maoy gustong Hernandez nga laktawan aron pagpalambo sa kita sa mga mag-uuma.

-o0o-

          Maong gihangop ni Hernandez ang kahigayonan nga nakabaligya sila sa ABS-CBN Broadcast Complex.  Nangandoy siya nga mausban pa karong bag-ong tuig.  Nanghinaot sab siya nga matuman ang pasalig sa Cebu City Agriculture Office nga paningkamotan nga makaangkon ang mga mag-uuma og ilang kaugalingong luna nga kabaligyaan sa Carbon.

          Si Tim Suico, magtatambag sa mga mag-uuma, nitataw hinuon nga di angayng papason ang mga komprador.  Kay nakatabang sila pagpasayon sa pagtumod sa ilang mga abot.  Gidasig niya ang pagpangita og mas makiangayon nga kalambigitan tali sa mga mag-uuma ug mga komprador.

-o0o-

          Laing opisyal sa kahugpongan, si Pat Damaolao, nisugyot nga mahimong iapil ang direktang pagpamaligya sa mga mag-uuma sa ilang abot sa banhawon namo nga nga seminars sa Kapamilya Backyard Gardening Project.  Mas bug-at ang mga pagtulon-an alang sa mga manambong kon mabantang ug mapalit nila ang bunga sa bag-ong mga paagi sa panguma.

          Himuon namong tanan aron makatabang sa panginabuhi sa mga mag-uuma.  Andam ming mamahimong kahimanan pagdapit sa pagtagad sa kagamhanan sa pait nga kahimtang sa mga bayani sa nasud.  Di hinuon mi magpatugatuga pagpalugsong nila kon di ming katino nga mahurot ang ilang mga baligya.  Labing dako namong pangandoy nga sa panag-abot sa taga bukid ug taga patag, mas magkasinabtanay sila ug madugangan ang kahigayonan nga magtinabangay pagtakdo sa ilang mga panginahanglan ug pagpalambo sa ilang masig ka kahimtang.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com