Arangkada of Leo Lastimosa for May 16, 2011

Technicality sa kagutom

Ang kalisod sa mga anak sa singot sa Sugbo ug Central Visayas atubangan sa sunudsunod nga pagsaka sa presyo sa lana, nga nisangpot sa mas taas nga plitehan ug sa pagmahal sa nag-unang mga palaliton, gitubag lang sa mga sakop sa Regional Tripartite Wages and Productivity Board (RTWPB) sa mosunod nga technicalities:

• Di pang kapausbawan ang minimum nga suholan kay wa pay usa ka tuig human sa kataposang uminto niadtong Septiyembre 1 sa niaging tuig; ug
• Di angayng usbawan ang suholan kay, segun sa Department of Trade and Industry (DTI), wa mosaka ang presyo sa nag-unang mga palaliton sa niaging tulo ka buwan (bisan kon ang ilang kaugalingong price monitoring nagpakita nga nisaka ang presyo sa mga palaliton niadtong Pebrero ug Marso ning tuiga).

-o0o-

Ang RTWPB sa Metro Manila, Western Visayas ug ubang mga rehiyon nakakita na og supervening condition ug nihatag na og usbaw sa suholan ug cost of living allowance sa ilang mga mamumuo.  Apan ang mga sakop sa RTWPB dinhi sa ato nga nagrepresentar sa management ug gobyerno nagkonsabo pagpanghimakak sa napamatud-an na sa ubang rehiyon nga pagsaka sa presyo sa lana, pagsaka sa plitehan ug pagsaka sa presyo sa mga palaliton.
Kon silang Charles Streegan sa management ug Direktor Asteria Caberte sa DTI ang tuohan, dakong langob ang Sugbo ug Central Visayas nga wa maigo sa pagsaka sa mga presyo ug ang mga molupyo kublan og tungol nga di dutlan og kagutom.

-o0o-

Human gitipigan ang iyang baruganan sukad sa pagsibaw sa mga awhag sa usbaw sa suholan, ang tsirman sa RTWPB, Labor Regional Director Exequiel Zarcauga, nidiga na sa iyang baraha pagbuak sa tablang 2-2 sa ilang botasyon sa niaging semana ug nideklarar nga may igong sukaranan ang pagpausbaw sa suholan.
Apan nabawo si Sarcauga ug ang labor sector nga nipakpak na unta niya.  Gibaraw silang RTWPB 7 Legal Officer Glenn Tabon.  Kinsa nagpaabot nga mahuman ang botasyon aron pagpresentar og laing technicality:  Upat ka boto ang gikinahanglan aron madeklarar ang supervening condition.

-o0o-

Sa di pa mogara silang Tabon, Streegan ug Caberte, turno na sab sa kabos nga mga anak sa singot ang pagpresentar sa mosunod nga technicalities:

• Ubos sa Republic Act 6727, ang nagtukod sa RTWPB, mahimong ipadaplin ang panginahanglan sa upat ka boto nga mayoriya kon may mga sakop nakapalta og duha ka sunudsunod nga tigom nga way balidong hinungdan (ang pagbakasyon o pagtambong og laing tigom biniyaan ang mas dakong responsibilidad pagsubli sa suholan di balido); ug
• Karong nasakpan na nga ang price monitoring sa DTI nisukwahi sa iyang pangangkon ug busa, technically, namakak si Caberte sa iyang kaubanan sa RTWPB, angay siyang mo-inhibit ( kon duna pa siyay uwaw).  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for May 14, 2011

Bulls ug Heat

Samtang naghinamhinam ta sa pagsugod sa NBA Eastern Conference Finals sa Chicago Bulls ug Miami Heat karong Lunes (alas-8 sa buntag sa oras sa Pilipinas), niang mga bugkos sa duha ka team:

• Si Derrick Rose, 22, sa Bulls ang nitapos sa duha ka tuig nga pagdominar ni Lebron James, 26, sa Heat sa NBA ug nahimong labing batan-ong MVP;
• Si Rose ug James ang nangu sa All-NBA First Team karong tuiga nga naglakip nilang Kobe Bryant sa Los Angeles Lakers, Kevin Durant sa Oklahoma City Thunder ug Dwight Howard sa Orlando Magic;
• Gidominahan sa Bulls ang Heat, 3-0, sa ilang mga duwa sa regular season ug
• Si Rose ug Dwyane Wade sa Heat pulos mga molupyo ug pulos gi-idolo sa Chicago.

-o0o-

Bisan ang mga tagduma sa Bulls ug Heat may mga sumpay sab:

• Silang Pat Riley, presidente sa Heat, ug Gar Forman, general manager sa Bulls, maoy co-Executives of the Year sa NBA karong tuiga;
• Si Tom Thibodeau sa Bulls ang Coach of the Year karong tuiga samtang si Erik Spoelstra, ang labing unang Filipino-American head coach sa NBA, diriyot mapalagpot sa puwesto human sa sunudsunod nga pilde sa Heat sa pagsugod sa regular season; ug
• Ang Bulls aktibo nga nangulitawo nilang James, Wade ug Chris Bosh, nga nagkasabot na diay nga mag-ipon sa Heat.

-o0o-

Unsay mga alas sa Bulls?

• Si Rose maoy labing dakong labad sa ulo sa Heat tungod sa iyang katakos pag-atake sa paint ug pagmugna og opensa alang sa iyang kaubanan, bisan si Wade maglisod pag-apas niya;
• Ang ilang bench mas lawom kay sa Heat, labi na si Kyle Korver nga nisidlak sa series batok sa Indiana Pacers ug Taj Gibson nga epektibo kaayo sa series batok sa Atlanta Hawks;
• Ang pagdominar sa Bulls sa rebounds mapuslanon sa gipaabot nga low scoring nga East finals series;
• Ang ilang homecourt advantage (upat sa pito ka duwa duwaon sa United Center); ug
• Ang ilang ka-agresibo, kalagsik ug determinasyon pagdaog bisan kon unsa kadako ang ilang biya.

-o0o-

Unsay mga alas sa Heat?

• Tulo sa upat ka labing maayong magduduwa nga mag-abot sa series magsul-ob sa uniporme sa Heat;
• Silang James ug Wade pulos makamugna og shots;
• Si Bosh mas maayo og mga numero kay ni Carlos Boozer bisan kon ang iyang kabangga mao ang all-defensive forward nga si Kevin Garnett sa series batok sa Boston Celtics;
• Mas maayo ang depensa sa Heat sa playoffs, gitugotan ang ilang kaatbang og average nga 88.8 points per game (ppg) kay sa 89 ppg sa Bulls; ug
• Kon moduwa ang Heat sa ilang labing maayong basketball sud sa 48 minutos, way team sa NBA nga makapilde nila.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for May 13, 2011

Salida sa Compostela

Unsay mas dakong atraso:  Ang pagsakmit sa munisipyo sa Compostela o ang paghikaw sa katawhan sa pangalagad sa ilang gipiling mayor, bise mayor ug mga konsehal sud na sa dul-an sa tuig?  Samtang way naangol sa pagpamugos nilang Joel Quiño, kandidato pagka mayor, ug kaubanan pag-okupar sa buhatan sa mayor, apan pilay masakiton nga wa matambali, pila ka biktima sa krimen nga wa mapanalipdi ug pila ka batakang panginahanglan nga wa matagbaw tungod sa pagmika sa Comelec?
Segurong makasohan silang Quiño ug kaubanan, gawas lang kon duphan sa ilang mga padrino sa politiko.  Apan layo ra sa Kantipla ang kahigayonan nga makiha ang taga Comelec nga wa magtuman sa ilang trabaho.

-o0o-

Di ko andam nga modupa sa salida ni Quiño ug sa iyang mga dumadapig.  Nakalapas sila sa balaod.  Di mahimong ilang kumuton ang balaod sa ilang kaugalingong mga kamot, bisan unsa kamakiangayon ang ilang kawsa.
Apan di kapasanginlan ang pundok ni Quiño nga nidireto lang pag-alsa.  Wa sila magkuwang pag-apura sa Comelec paghusay sa kasong gipasaka ni kanhi mayor Richie Wagas batok sa pagdaog ni Quiño sa piniliay sa niaging tuig.  Nag-privilege speech pa gani si Kongresista Red Durano sa ikalimang distrito batok sa paghikaw sa Compostela og politikanhong liderato.
Kon silotan ang pagpinutong ni Quiño, nganong di man kapaninglan ang pagyaya sa Comelec?

-o0o-

Mao ni pait.  Wa tay dag-anan.  Di magukod ang Ombudsman nga niyaka sa atong mga kaso sa daghang katuigan.  Apan kon magprotesta sa ilang buhatan mahimo kang bunalan sa kapolisan ug ikiha kay way permiso.
Ang ubang mga buhatan sa gobyerno mahimong malangay pag-atiman bisan sa labing yanong mga transaksiyon ug molusot nga daghan ang uban nilang gimbuhaton.  Apan kitang mga magbubuhis di makalangay pagbayad sa buhis kay daghan pa ta og ubang obligasyon.
Alang sa BIR, di mahimong di una ta mobuhis kay wa makolektang basura ug way tambal ang publikong mga tambalanan.  Apan mahimo rang kawaton ni Heneral Carlos Garcia ang atong buhis (plunder) basta moangkon lang sa mas gamayng krimen (indirect bribery).

-o0o-

Si Quiño di hinuon ordinaryong molupyo.  Lider siya sa mga Durano.  Nga di kinahanglan nga mogamit og people power aron pagpatigbabaw sa ilang mga interes.  Gawas lang kon, tungod sa pagkawagtang na sa pamunoan ni Gloria Arroyo, nga hingpit nilang gipaluyohan tungod sa daghang nadawat nga pabor niadto, di na nila magawongan ang Comelec.  Nga posibleng mas una lang nga naduol sa pikas nga partido.
Lisod tuohan nga mohimo si Quiño og di kasarangan nga salida nga way bendisyon sa mga Durano.  Mas lisod tuohan nga molingiw lang ang mga Durano sa kayagaw sa usa ka bahin sa ilang distrito kon di pa lovingly dedicated para nila.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for May 12, 2011

               Pahumot ni Apostol


       Nganong nikalit man lang og kahumot si Visayas Ombudsman Pelagio Apostol ngadto sa pamunoan ni Presidente Noynoy Aquino?  Nganong gikan sa pagka itoy ni kanhi Ombudsman Merceditas Gutierrez, kalit man lang nahimo si Apostol nga usa sa labing madanihong aplikante alang sa nabakante nga katungdanan--di lang sa kasamtangang kapasidad, samtang nanawat pa ang Judicial and Bar Council (JBC) sa mga nominees, kon dili sa permanente gyong kapasidad, kon matsambahan nga maoy matudlo nga sunod nga Ombudsman?

       Kanus-a man nilubad si Apostol?  Kanus-a man nahuman ang iyang pagka tigdupa sa mga eskandalo sa buhatan sa Ombudsman?  Ug kanus-a man nagsugod pagpresentar sa iyang kaugalingon nga usa sa mga ahente sa paglimpiyo sa buhatan?

-o0o-

       Kon huwasan na sa kakugang sa bag-ong postura ni Apostol, palihug padayonan pagbasa aron mapahinumdoman sa usa lang ka insidente nga nagpasundayag sa duha niya ka panagway:

Sa usa ka bahin, si Apostol ang nibabag sa pagpagawas unta niadtong Disyembre sa niaging tuig sa resulta sa fact finding inquiry sa mga kontrobersiya sa Cebu International Convention Center (CICC) bisan kon, ubos sa mga lagda sa ilang buhatan, di pa kinahanglan nga isang-at ang findings ngadto sa ang-ang sa Gutierrez; ug
Sa pikas nga bahin, si Apostol ang usa sa labing kusganon nga nanaway na karon sa lagda ni Gutierrez nga kinahanglang i-imbudo ngadto sa ulohang buhatan sa di pa mapasaka ang bisan unsang kaso ngadto sa Sandiganbayan.

-o0o-

       Nagsugod og siwil ang sayal ni Apostol dihang nabisto atol sa husay sa House Committee on Justice sa impeachment complaint batok ni Gutierrez sayo ning tuiga ang dakong away sa Visayas Ombudsman:  Gibasura ni Apostol ang kasong pagpangawkaw batok ni Kongresista Neil Tupas Jr., tsirman sa komitiba, sa niaging tuig; apan human sa pila ka buwan gimandoan si Tupas ni Assistant Ombudsman Virginia Palanca-Santiago pagtubag sa kaso.

       Pila ka adlaw human gipasaligan ni Apostol si Tupas nga iyang ipa-imbestigar si Santiago, nangandak na si Tupas nga nisamot kalig-on ang impeachment complaint kay may dagkong opisyal sa Ombudsman nga nisaad paghatag og testimoniya batok ni Gutierrez.

-o0o-

       Si Apostol ba ang usa sa mga nipasalig sa House panel of prosecutors nga bukubukuhon nila si Gutierrez kon nahinayon pa ang impeachment trial sa Senado?  Mao ba ni hinungdan nga, bisan nakanselar ang impeachment trial kay ni-resign na si Gutierrez, mapasalamaton kaayo ni Apostol ang mga kongresista nga alyado ni Pres. Aquino?

       Di hinuon mabasol si Apostol kon nagtuo nga malutsan niya si Aquino.  Kay kon natudlo ni Heneral Danilo Francia isip luyuluyong kalihim sa Department of National Defense (DND) human pasanginli sa mga eskandalo sa Mactan-Cebu International Airport (MCIA), nganong di man siya mangambisyon nga makapuli sa kanhi amo nga iyang gisipsipan niadto?  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for May 10, 2011

Estilong Noynoy

Dakong negosyante sa Sugbo nga nangampanya alang ni Presidente Noynoy Aquino sa piniliay sa niaging tuig nipasalig nga dako na siyang improvement sa pamunoan ni Gloria Arroyo bisan kon way mahimo basta nga di lang mangawat.  11 ka buwan human nibanos sa Malakanyang, si Aquino nipasalig nga wa siya mangawat apan ang kinabag-an sa katawhan nakabantay sab nga wa pa sab siyay klarong nahimo.
Nitibugsok ang ratings ni Aquino ug sa iyang pamunoan.  Sa ato pa, di diay paigo nga wa siya mangawat.  Ang kapakyas pagbadlong sa karaang mga kawat nakapaturok sa pagduda nga mahimong inutil sab siya pagbadlong sa mga naglibot niya nga magpasiugda og bag-ong pangawat.

-o0o-

Di kapasanginlan si Aquino nga wa maningkamot pagtuman sa iyang labing popular nga linya sa kampanya pagsumpo sa pangurakot.  Ang labing una niyang executive order mao ang pagtukod sa Truth Commission ug pagtudlo sa Sugbuanong kanhi chief justice Hilario Davide isip pangu sa imbestigasyon sa mga eskandalo sa pamunoang Arroyo.
Apan gideklarar sa Korte Suprema nga ilegal ug unconstitutional ang pagtukod sa komisyon.  Nga lisod nang balihon kay ang makabungog nga mayoriya sa mga sakop sa labawng hukmanan tinudlo ni Arroyo.  Ang simpatiya sa katawhan nagpabilin ni Aquino.  Wa hinuon makapapas sa pagtuo nga inutil si Aquino pagtuman sa iyang mga saad.

-o0o-

Naka-iskor hinuon si Aquino sa resignasyon ni Ombudsman Merceditas Gutierrez.  Nga usa sa giisip nga labing dakong babag sa paggukod sa mga balhibuon og kamot sa nangaging mga pamunoan.  Karon makatudlo na si Aquino og bag-ong Ombudsman nga tinuoray na gyod nga takos ug ligdong.
Hinaot nga makapakita na gyod si Aquino sa iyang labok.  Di mabasol ang katawhan nga naghinam-hinam nga inig lingkod na sa bag-ong Ombudsman magpungasi dayon ang mga kaso batok sa mga kawatan nga gituohang nagpasalipod sa dugay nang panahon nilang Gutierrez ug Arroyo.  Apil nang mga nia sa Sugbo ug ang mga nagtungkawo na ron sa gahom.

-o0o-

Mga suod ni Aquino niingon nga di tang kapaabot nga mosalida siya, sama ni Arroyo ug sa pipila sa iyang mga gisundan.  Kay giisip ni Aquino ang iyang kaugalingon nga tig-umol lang og mga lagda ug ang hingtungdan nang mga buhatan sa gobyerno ang tigpatuman.  Ang iyang pagtudlo ni kanhi senador Mar Roxas nga "little president" nidason sa iyang estilo sa liderato.
Ambot andam na bang katawhan sa liderato nga di nila kanunayng igkita.  Ambot matagbaw na ba lang sila og lider nga igo lang mogiya apan itugyan na sa mga opisyal ubos niya ang mga detalye.  Angay hinuon nga pahinumdoman si Aquino nga siya na karon ang dagway sa pamunoan.  Nga di mahimong molamoy og dagon sa tagulilong ug mopakita lang kon ganahan.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for May 8, 2011

Lebron, Rose ug Wade

Haskang daghanang di mahitabo kon mapilde ang Los Angeles Lakers sa Dallas Mavericks:  Di mahinayon ang rematch nila sa Boston Celtics nga gipilde sa Game 7 sa NBA Finals sa niaging tuig; di mahinayon ang gikahinaman nga labing unang panagbangga nilang Kobe Bryant ug Lebron James sa Miami Heat sa NBA Finals; ug di makaangkon si Kobe sa iyang ika-unom nga kampeyonato ug ikaduhang three-peat aron pagtabla ni Michael Jordan sa Chicago Bulls.
Wa pay team nga napilde sa NBA Finals human human nilabaw og 3-0.  Ang karaang Dallas Mavericks gipakaging sa Heat nga gipangulohan nilang Dwyane Wade ug Shaquille O'Neal niadtong 2006.  Apan mas bagis ug mas determinado nang bag-ong Mavericks nga mahimong mo-sweep sa Lakers karong Lunes sa kadlawon (oras sa Pilipinas).

-o0o-

Ang kalamposan sa Mavericks ug ang kaapiki sa Lakers pipila lang sa makapakugang nga mga talan-awon sa NBA playoffs karong tuiga:

• Ang pagkalagpot sa first round sa nanggungis nang San Antonio Spurs, No. 1 sa Western Conference, sa Memphis Grizzlies, No. 8 ra sa West, nga padayong nihulga pag-upset sa Oklahoma City Thunder sa second round; ug
• Ang pagkapilde sa Orlando Magic, bisan sa ka-dominante ni Dwight Howard, ang labing maayong sentro sa NBA karon, sa wa mailhi nga Atlanta Hawks, nga human nakadaog sa Game 1 sa second round karon gipakaon na sa abog ni Derrick Rose, ang MVP sa NBA karong tuiga.

-o0o-

Makapakugang sab ang kaluya sa Celtics.  Human nila gi-sweep ang New York Knicks sa first round, bahala na kon si Carmelo Anthony ray nibabag nila kay injured man silang Amare Stoudemire ug Chauncy Billups, mora silang nikalit lang kahuyang atubangan sa Heat.
May sukaranan ang paniid nga nawa nang naandan nga kapintas sa Celtics human gitahan ang duha nila ka sinaligan--silang Kendrick Perkins, nga mao nay nagpatrolya sa sentro sa korte sa Thunder, ug Tony Allen, nga mao na roy starting guard sa Grizzlies.  Wa katabang sa kawsa sa Celtics ang injuries nilang Shaq ug Jermaine O'Neal.

-o0o-

Mahimo hinuon nga wa maluya ang Celtics, ni ang Lakers.  Mahimong mas maayo lang gyod ang Heat ug ang Mavericks.  Kon mapakyas ang Celtics ug Lakers pag-abante sa conference finals, mahingpit na ang pagpasa sa liderato sa NBA ngadto sa bag-ong mga bituon.
Kon ang Celtics ug Lakers ang kagahapon, kinsa man ang umaabot?  Daghang kandidato.  Apan silang Lebron ug Wade sa Heat ug Rose sa Bulls ang labing masilakon.  Si Dirk Nowitzki sa Mavericks may talagsaon hinuong kahigayonan pagsakmit sa dugay nang gihikaw gikan niya nga singsing ug pagpapas sa tanan nilang kauwawan sa mga kamot nilang Wade ug sa karaang Heat lima ka tuig nang nilabay.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for May 7, 2011

Paugat sa suholan
Kon nagtuong mga sakop sa regional wage board sa Central Visayas nga, sama sa naandan, kabalibaran nilang uminto sa suholan, maayo tingaling maghinuktok sila.  Di nila kapugngan ang kinabag-an nga naigo sa krisis sa lana ug panrabaho pinaagi sa pag-ilad nila nga wa sila maglisudlisog ug nga bunga ra sa ilang hunahuna ang pagsaka sa presyo sa mga palaliton.
Kon wa pa sila dutli og uwaw nga ang wage boards sa Metro Manila ug ubang rehiyon hagbay rang nakahukom pagpasaka sa suholan ug ang tukma na lang kantidad ang gikonsulta sa nagkalainlaing sektor, dunay laing duha ka bag-ong hinungdan nga mag-apura nila paghimo sa ilang trabaho:  Ang awhag ni Presidente Noynoy Aquinoo ug ang baruganan sa Bangko Sentral ng Pilipinas (BSP).

-o0o-

Kon nagpaabot ang mga sakop sa Employers Confederation of the Philippines (Ecop) nga naandang pagarpar pag-awhag nila pakigsabot ug pakighiusa sa labor ang luwatan ni Presidente Aquino sa iyang pakigpung atol sa tinuig nilang tigom, nakugang sila.  Taphaw ang mga pamahayag ni Aquino atol sa Labor Day apan, atubangan sa usa sa labing dakong kahugpongan sa mga negosyante, kusganon niya silang giawhag sa pagpausbaw sa suholan sa ilang mga mamumuo.
Lisod lalison ang sukaranan ni Aquino:  Inay tan-awon ang suholan nga hulga sa ilang negosyo, angayng motan-aw lapas sa tumoy sa ilang ilong--ang mas dagkong suholan nagkahulogan og mas tag-as nga purchasing power nga, agad sa padayong pagtubo sa populasyon, magkahulogan og mas dagkong halin sa ilang mga produkto ug mga serbisyo nga mosangpot sa mas lapad ug malambuon pa nilang patigayon.

-o0o-

Mas lisod lalison ang BSP.  Nga sama og samang lengguwahe sa mga sakop sa wage board, sama sa taga Department of Trade and Industry (DTI) ug National Economic Development Authority (Neda) ug ubang nagpatuong suhito sa ekonomiya.
Matod ni BSP Governor Amandoo Tetangco makadaot sa nasudnong ekonomiya kon ang usbaw sa suholan molapas og P25 matag adlaw.  Sa ato pa, takos ang nasudnong ekonomiya paghatag og hangtod P25 nga usbaw sa suholan.  Di nila matawag ang BSP nga irihis.  Labaw nang di nila kapasanginlan si Tetangco nga walhon ug propagandista.

-o0o-

Sa di pa matental ang taga wage board pagtuo sa ilang kaugalingong propaganda nga independente silang republika--nga eksklusibo nilang gahom ang pagsubli ug pagtakda sa suholan, nga bisan ang presidente di makadiktar nila unsay himuon, angay silang mamalandong pag-usab.

Gawas nga samtang si kanhi presidente Gloria Arroyo ang nagtudlo nila, si Aquino may gahom sa pagtangtang nila.  Ug kon nituo sila sa propaganda sa mga kaatbang nga huyang ug inutil si Aquino, angay nilang panaminan ang gidangatan ni kanhi Ombudsman Merceditas Gutierrez:  Napugos pag-resign pila ka semana sa di pa sugdan ang iyang impeachment trial sa Senado.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for May 6, 2011

Pamakak sa DTI

Kaniadto ra kong nagduda sa katinuod sa pangangkon sa Department of Trade and Industry (DTI) nga gisusi nila ang presyo sa inadlawng mga palaliton matag semana.  Ug nga silay labing unang mahibawo sa bisan unsang pagsaka sa presyo ug matawag dayon nila ang atensiyon sa mga negosyante kon di kasarangan ang paglayat.
Ambot may igo bang mga kawani, ug kon duna man may igo bang kakugi, paglibot sa dagkong tindahan aron pagsusi sa presyo sa mga linata, gatas, sabon, pan ug uban pa.  Nga mao ray bugtong paagi pagtino sa presyo.  Way kapuslanan ang price monitoring sa DTI kon manawag lang sa telepono o mangayo lag lista gikan sa higanteng supermarkets.

-o0o-

Nisamot ang akong pagduda dihang nideklarar si DTI 7 Regional Director Asteria Caberte nga wa mosaka ang presyo sa nag-unang mga palaliton sa niaging tulo ka buwan.  Nga presyo ra sa harina ang niusbaw.  Ug nga nalansang ang presyo sa linata, gatas, sabon ug semento.  Ang kasayuran ni Caberte nakadasig sa mga negosyante pag-insistir nga di angayng usbawan ang minimum nga suholan sa Sugbo ug Central Visayas.

Kon tinuod ang sulti ni Caberte, kinsa may ni-um-om sa pagkiat sa presyo sa lana sukad sa pagsud sa bag-ong tuig nga nisangpot sa pagsaka sa plitehan sa PUJs, buses ug taxis?  Giurom ba lang diay ang mga konsumidor nga nalisang sa nagkagaan ug nagkagamay nga mapalit sa nalansang nilang suholan?

-o0o-

Ug natinuod ang akong kahadlok:  Wa ta tug-ani ni Caberte sa kamatuoran.  Human nagpulipuli og panawag ang mga ginang sa panimay ug mga tag-iya og tindahan pagpahibawo sa dakong layat sa presyo sa nag-unang mga palaliton, opisyal sa higanteng pabrika sa pagkaon nipahibawo namo pinaagi sa Skype nga nisaka gyod ang mga presyo:

• Giusbawan ang presyo sa sardinas niadtong Nobyembre 2010;
• Giusbawan ang presyo sa powdered ug evaporated milk niadtong Pebrero 2011;
• Giusbawan ang presyo sa frozen bangus, burgers ug longaniza niadtong Pebrero 2011; ug
• Giusbawan ang presyo sa canned tuna ug canned meat niadtong Marso 2011.

-o0o-

Bisan ang resulta sa price monitoring sa dagkong supermarkets sa Sugbo nga gimantala sa website sa DTI (dti.gov.ph) nisukwahi sa pangangkon ni Caberte:  Nisaka ang presyo sa gatas niadtong Pebrero ug nisaka ang presyo sa kape niadtong Marso.
Determinado ba lang gyod si Caberte nga molansang sa minimum nga suholan sa rehiyon maong gitagoan ang pagsaka sa presyo sa inadlawng mga panginahanglan ug gisukwahi ang resulta sa price monitoring sa iyang kaugalingong buhatan?  O may sukaranan ang pagduda nga way tinuorayng price monitoring ang DTI kay igo lang gi-copy and paste ang mga numero nga gihatag sa mga negosyante ug gimaniobrang mga numero pagpahaom sa ilang linya sa propaganda?  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for May 5, 2011

        Magpale o Soco?

    Haskang luoya ni Bise Gobernador Greg Sanchez.  Patay na, gusto pa gyod nilang hukasan sa iyang titulo.  Kon kinsa may responsable sa kalit nga pag-irog sa electon protest batok niya samtang naghingutas na si Sanchez sa kamatayon way bisan gamayng kaikog.  Uban ang lubos itom nga kasingkasing, gipahimuslan nilang higayon nga di nang kapanalipod si Sanchez sa iyang kaugalingon.
    Bisan moinsistir pa si Glenn Soco, kaatbang ni Sanchez sa niaging piniliay, nga igo rang nilihok ang kaso sa iyang kaugalingong gikusgon, mas abunda ang mga sukaranan sa mga pagduda sa maniobra.  Sama kadaghan sa buslot sa sistema paghusay sa mga protesta sa piniliay ang kadako sa panginahanglan nga si Soco ang mapahimutang sa ikaduhang labing taas nga katungdanan sa lalawigan.

-o0o-

    Ang mopuli sa buhatan nga permanenteng nabakante sa kamatayon ni Sanchez maoy usa sa labing dako og tingog sa sunod nga piniliay sa 2013.  Kanus-a mapupos na ang ikatulo ug kataposang termino ni Gobernador Gwen Garcia.  Ang sayo kaayo nga pagsibog ni Kongresista Pablo John Garcia nidason sa sibaw nga kabalaka sa mga sakop sa One Cebu nga hilaw ug palaaway ra kaayo siya aron makadaog batok sa mas lig-on na nilang mga kaatbang nga pangulohan ni kanhi Cebu City councilor Hilario Davide III duha ka tuig gikan karon.
    Bisan sa ilang kasamtangang kasuod ni Acting Vice Governor Agnes Magpale, si Garcia di hingpit nga makasalig niya.  Kay, segun sa kasaligang mga tinubdan sa Kapitolyo, kon dunay sakop sa provincial board nga takos ug way kahadlok nga mosukol ni Garcia, kana mao si Magpale.  Mas makasalig ang mga Garcia sa ilang politikanhong kaugmaon kon ang ilang manok nga si Soco ang makapuli ni Sanchez.

-o0o-

    Karong patay na si Sanchez, kinsa pa may molalis sa pasangil ni Soco nga nanikas siya sa pipila ka mga presinto sa Mandaue City ug Consolacion sa piniliay niadtong Mayo 2010?  Tinuod nga duna pay mga abogado ug mga dumadapig si Sanchez, nga karon init pa kaayo nga nanumpa pagpadayon sa iyang kawsa, apan kon wa na ang prinsipal kinsa pa may inspirasyon nila?
    Nga mao say makapugong sa Liberal Party (LP), ang partido ni Sanchez, sa aktibo nga pagpanginlabot sa kaso.  Wa silay insentibo.  Bisan kapugngan pa nila ang paglingkod ni Soco.  Kay gawas nga di sakop sa LP, si Magpale suod nga alyado sa mga Garcia.

Gawas kon makaamgo si Magpale nga mas kusog diay ang pitik sa iyang kasingkasing alang sa LP kay sa One Cebu.  Ug kon makamatngon ang mga Durano nga mas makaayo diay nga magsugod na sila og baiid sa Malakanyang pinaagi sa pagtalikod sa hapit na mosawop nga adlaw sa mubo ra kaayong dinastiya sa mga Garcia.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for May 2, 2011

Siyensiya sa suholan

Samtang naglalis pa ang mga mamumuo ug mga negosyante sa Sugbo angayan bang umintohan ang minimum nga suholan, ang Hong Kong nisugat sa Adlaw sa Pamuo pinaagi sa pagtakda sa ilang labing una nga minimum nga suholan.  Atubangan sa nagbaga nga kasuko sa iyang katawhan sa paglumpayat sa mga abangan ug nagkadako nga kang-a tali sa iyang mga kabos ug mga adunahan, ang Hong Kong nimando sa mga kompaniya pagbayad sa ilang mga kawani og labing menos HK$28 matag oras.

Sa exchange rate nga P5.50 sa matag HK$, P154 ang minimum nga bayad sa matag oras nga trabaho sa Hong Kong, nga tulo ra ka oras gikan sa Sugbo.  Sa ato pa, P1,232 ang minimum nga inadlaw nilang suholan, kon ang usa ka kawani motrabaho og walo ka oras matag adlaw.

-o0o-

Gibalitaan mo nako sa pagtakda sa Hong Kong og minimum nga suholan sa labing unang higayon aron paghulagway sa kapait sa kahimtang sa mga anak sa singot sa Sugbo ug sa Pilipinas sa atong pagsugat sa Mayo 1 karong tuiga.  Ang minimum nga suholan sa Sugbo ug Central Visayas (P285) pilu-piluon una og kaupat aron makaambas sa labing ubos nga suholan sa HK.  Bisan ang mas taas nga minimum nga suholan sa Metro Manila (P404) pilu-piluon una og katulo aron makatupong sa suholan sa labing ubos nga kawani sa HK.
Mao ni usa sa labing dakong misteryo sa atong panahon.  Way ebidensiya nga ang mga kawani sa HK mas kugihan kay sa mga kawani sa Manila.  Samang way pagtuon nga momatuod nga ang mga kawani sa Manila mas kugihan kay sa mga kawani sa Sugbo.  Maong di kakugi, o kakuwang ini, ang hinungdan nganong ang Sugbo maoy kinagamyan og suweldo.  Mas masabtan tingali kon tukion ang ang-ang sa kahakog sa mga negosyante ug ang kahiktin sa panglantaw sa gobyerno.

-o0o-

Karong gipatas-an nang minimum nga suholan sa HK, molumpayat ba ngadto sa langit ang presyo sa ilang palaliton ug manera ba ang mga negosyo ug mataktak bang daghang mga trabahante?  Mao ni mga pasidaan sa mga nisupak sa pagtakda sa minimum nga suholan sa HK.  Pamilyar tingali mo sa ilang linya kay mao sab ni kinaham nga mga panghadlok sa mga negosyante sa Sugbo matag higayon nga mangayo ang mga mamumuo og usbaw sa suholan.
Samtang nagsuwat ko ini, ang mga tindahan sa HK wa mopasaka sa ilang presyo, ni manera, ni manaktak og mga trabahante:  P21,000 ang labing barato nilang iPad; P28,000 sa Sugbo.  Inay mapurdoy ang mga negosyante, mas modako pang ilang halin.  Kay, uban sa bag-ong minimum nilang suholan, mas takos nang mga trabahante pagpamalit sa mga baligya.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for April 29, 2011

Budhi sa OFWs

Plunder man o dili, ang pagpabalhin ni kanhi presidente Gloria Arroyo og P530 milyones gikan sa Overseas Workers Welfare Administration (OWWA) ngadto sa laing buhatan usa ka bangis nga pagbudli sa makaluluoy nga Overseas Filipino Workers (OFWs).  Nga makahinumdom sa siyam ka tuig niyang pamunoan sa kaabunda sa ulug-ulog ug sa kanihit sa matinud-anon nga pagpanalipod sa ilang interes.
Sa panahon ni Arroyo, kanunayng gibalibaran ang OFWs nga naapiki sa ilang pagpanrabaho sa ubang kanasuran nga way igong pundo ang OWWA alang sa paghatag nila og legal nga hinabang sa mga kaso nga ilang gipasaka o giatubang, o plite kon kinahanglan nang papaulion aron makalikay sa dugang panaugdaog, o bisan plitehan pagpabalik sa ilang mga patayng lawas.  Mao nga higanteng eskandalo nga ang ilang kuwarta gigamit diay sa laing katuyoan.

-o0o-

Ang matag OFW kinahanglang mobayad og $25 sa OWWA sa di pa siyang kalarga pagtuman sa iyang kontrata sa panrabaho sa ubang kanasuran.  Wa kaikyas sa obligasyon ang minilyon ka OFWs nga nanggawas sa Pilipinas matag tuig.  Ang ilang singot ug dugo ug, sa pipila ka kaso, kinabuhi maoy hinungdan sa pagkatumpi sa dakong pundo sa OWWA.  Nga sa labing uwahing banabana niabot na og kapin sa P14 bilyones.
Di kana ang labing dakong tampo sa OFWs.  Ang mas dagko nilang dollar remittances nakatabang pag-ayo sa atong nasudnong ekonomiya.  Gani, ang minilyon ka dolyar nga ilang gipada sa ilang mga kapamilya dinhi maoy gipasidunggan nga nakapalingkawas sa ekonomiya sa Pilipinas gikan sa hingpit nga pagkahagsa, sama sa ubang mga nasud, atol sa pag-ulbo sa kalibotanong krisis sa panalapi niadtong 1997.

-o0o-

Unsa may bugti nga ilang nadawat?  Gawas sa ulug-ulog nga sila ang bag-ong mga bayani?  May mga opisyal ba sa atong mga embahada sa nagkalainlaing kanasuran nga nitabang nila dihang giyatakan ang mga probisyon sa ilang mga kontrata sa panrabaho nga niusab sa gikatakdang trabaho ug nipaubos sa nauyonang suholan?
Bisan sa kadako sa ilang amot sa nasudnong ekonomiya, ang OFWs inutil pagpanalipod sa ilang kaugalingon ug hukas sa pangabuso sa langyawng kabaybayonan.  Ang pipila nila nga wa nang kaagwanta, nanglayas gikan sa mga pangabuso ug nidangop sa mga embahada giawhag pagbalik sa ilang employers aron di sila makiha og breach of contract.

-o0o-

Si kanhi solicitor general Frank Chavez, nga maoy nikiha ni Arroyo og plunder tungod sa gibalhin nga pundo sa OWWA, nagduda nga ang P530 milyones gigamit ni Arroyo sa iyang kampanya pagka presidente sa 2004.  Dako nang tulubagon ni Arroyo ug sa mga opisyal nga nagpagamit sa ilang kaugalingon.
Apan ang mas dakong tulubagon ni Arroyo ug kaubanan mao ang batakang pag-atiman ug panalipod nga ilang gihikaw gikan sa tinuorayng mga tag-iya sa kuwarta.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for April 28, 2011

        Bulilyaso cards

    Pila ka gasoline stations sa Sugbo ug ubang bahin sa Pilipinas nga makabasa sa smart cards nga maoy agian sa fuel subsidy ngadto sa PUJ drivers?  Ang transport groups nabalaka nga ang gasoline stations ra sa mga dakbayan ang takos nga mobasa sa smart cards ug ang kinabag-an, labi na ang mga nahimutang sa kalungsoran, dili.  Apan di silang kahatag sa tukmang numero.
    Ang mga tagduma sa gasoline stations namalibad sab nga wa silay kasayuran pila nila ang may kahimanan sa point of sale (POS) nga makasubay sa tanan nilang transaksiyon.  Apan niangkon nga managlahi ang POS systems nga gigamit sa nagkalainlaing oil companies busa managlahi sab ang smart cards nga ilang mabasa.

-o0o-

    Maong nidangop mi sa Department of Energy (DOE).  Kansang usa sa mga gimbuhaton mao ang pagbantay sa operasyon sa gasoline stations.  Nagtuo mi nga ang DOE maoy labing suhito pila ka gasoline stations ang nag-operate karon sa Sugbo ug ubang bahin sa Pilipinas ug kon pila nila ang takos nga makabasa sa smart cards nga gipasiugdahan sa ilang ulohang buhatan.
    Si Engr. Saul Gonzales, OIC Director sa DOE Visayas, nitug-an namo nga wa say kasayuran ang ilang buhatan.  Niangkon sab siya nga wa sila konsultaha sa ilang ulohang buhatan sa wa pa mahukmi nga smart cards maoy gamitong kahimanan pagpanghatag sa P450 milyones nga Public Transport Assistance Program (PTAP).

-o0o-

    Unsa man diay gipasikaran sa mga nag-umol sa PTAP, nga gipanguholan sa Sugbuanong Energy Secretary Jose Rene Almendras, sa pag-insistir sa paggamit og smart cards, nga nakahimong mas langay ug komplikado sa pag-apud-apod sa fuel subsidy?  Hinaot nga di ni kinuha gikan lang sa tumoy sa ilang buhok ug kutob lang sa suwat-suwat sa papel.
    Di hinuon kapasanginlan si Almendras nga wa mangonsulta.  Usa sa gipatawag sa iyang buhatan mao si Ryan Benjamin Yu, tsirman sa Citrasco.  Kansang sugyot nga certification na lang sa LTFRB ang basehan sa subsidy gisalikway dayon sa DOE.

-o0o-

    Kasagaran sa gasoline stations sa Petron naggamit sa POS terminals sa Banco de Oro.  Kasagaran sa gasoline stations sa Pilipinas Shell naggamit sa POS terminals sa Citibank.  Unsaon man nila pagbasa sa smart cards nga hinimo sa Bank of the Philippine Islands (BPI)?
    Si Almendras gipasaligan sa BPI nga magtukod sila og infrastratura aron mabasa sa ubang POS terminals ang ilang cards.  Kanus-a pa man ni mahuman?  Tukoran ba sab og POS terminals ang gasoline stations nga manumano?  Unahon pag-apud-apod ang smart cards sa Metro Manila sa tibuok buwan sa Mayo.  Mahimong sa Hunyo na kasugdan pagpanghatag ang smart cards sa Sugbo ug ubang mga lalawigan.  Kinsay nag-ingon nga nagdali ang Malakanyang sa pagtabang sa direktang naigo sa krisis sa lana?  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com

Arangkada of Leo Lastimosa for April 27, 2011

Sto. Niño sa Opon
Sa kataposan, human sa dugay na kaayo nga pangindahay, makadunggo na gyod ang imahen ni Sr. Sto. Niño sa Isla sa Mactan.  Ug makabalaan na gyod ang mga Oponganon sa milagrusong imahen sa ilang kaugalingong nataran.
Human sa daghang katuigan nga labay-labayan lang sa galleon ni Sr. Sto. Niño sa tinuig nga fluvial procession sa bisperas sa Piyesta Senyor matag Enero, ang mga Oponganon di lang duawon kon dili ubanan gyod sa nasudnong patron.  Mahitabo ni karong Huwebes atol sa paglusad sa pagtimaan sa mabulukon nga sumad, nga gipanghinaot nga mamahimo nang tinuig nga kalihokan, sa pagkakaplag sa imahen 446 ka tuig nang nilabay.

-o0o-

Ang "Kaplag" ipahigayon usa ka adlaw human sa tinuig nga pagsaulog sa "Kadaogan sa Mactan," special non-working holiday sa tibuok Dakbayan sa Lapulapu.  Ang duha ka panghitabo nga giuwang og 44 ka tuig gihulagway ni Padre Tito Suquino, tigpamaba sa Basilica del Sto. Niño, nga makahuloganon:

• Ang "Kadaogan sa Mactan" mao ang pagkapukan ni Ferdinand Magellan, ang Kapitan Heneral sa Espanya nga maoy nagda sa imahen dinhi sa Sugbo, niadtong 1521; samtang
• Ang "Kaplag" mao ang pagkakaplag niadtong 1565 sa imahen, nga gihatagan sa Espanya sa ranggo nga Kapitan Heneral, sa nagdilaab nga payag sa luna nga mao karoy nahimutangan sa Basilica.

-o0o-

Unom ka takna nga magpabilin si Sr. Sto. Niño uban sa mga Oponganon atol sa "Kaplag."  Sugaton siya og military honors inig dunggo sa pantalan sa Naval Base Rafael Ramos sa Canjulao sa alas-9 sa buntag ug misahan ni Bishop Leopoldo Tumulak, military ordinary, uban sa kapariang Augustinian ug military chaplains sa alas-10 sa buntag.
Buksan sa Naval Forces Central (Navforcen) ang ilang ganghaan sa Barangay Looc alang sa mga deboto sa Opon ug kasilinganang mga isla.  Nga mahimong mag-novena ug magbalaan sa imahen hangtod sa alas-3 sa hapon.  Kanus-a mobiya nang imahen ug ihatod og fluvial procession balik sa pantalan sa Malakanyang sa Sugbo.

-o0o-

Linga kaayo ang imahen ni Sr. Sto. Niño paglusad sa "Kaplag:"  Lunes, gimisahan siya sa gawas sa Magellan's Cross pagtimaan sa ika-490 nga sumad sa pagdunggo ni Magellan sa Sugbo; Martes, gibalhin siya sa Cebu Metropolitan Cathedral; ug Miyerkules, gibalhin sa San Nicolas Parish.  Ihatod siya sa Sto. Niño sa San Nicolas, nga giisip nga iyang pangabaga nga may ranggong Teniente Heneral, balik sa Basilica pangandam sa iyang paglawig paingon sa Mactan.
Human sa "Kaplag," si Sr. Sto. Niño di pang kapahuway.  Ang pagduaw sa Opon mao lay sinugdanan sa iyang pagduaw sa nagkalainlaing mga isla aron pagpalambo sa kampanya pagpanalipod sa kinaiyahan.  Naneguro si Soquino nga mahinayon karong tuiga ang pagbalik sa imahen sa Limasawa, nga una niyang naduaw atol sa labing unang Santos nga Misa.  [30]  leo_lastimosa@abs-cbn.com